Besin değerleri ve lezzeti ile oldukça sevilen sağlıklı kuruyemişlerden birisi de fıstıktır. Bu kuruyemiş protein ve mineral başta olmak üzere aynı zamanda sağlıklı yağlar bakımından da büyük bir zenginliğe sahiptir. Bu sebeple fıstık, sadece bir bitki meyvesi olmamakla birlikte son derece sağlıklı ve besleyici atıştırmalıkların başında gelir.
Fıstık, özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin karakteristik bir ürünü haline gelmiştir. Sadece atıştırmalık olarak değil aynı zamanda ezmesi ya da yağı gibi farklı formasyonları olan fıstık, aynı zamanda Türkiye’nin önemli bir ihracat ürünü haline gelmiştir.
Fıstık, Türkiye’de özellikle Güneydoğu Anadolu bölgesinde yetiştirilen ve geçmişi asırlar öncesine dayanan bir kuruyemiştir. Ancak dünya genelinde de ünlü olan ve geçmişi Orta Doğu’ya kadar uzanan fıstığın, günümüzde tüketilen farklı çeşitleri de vardır.
Her biri ayrı bir lezzete ve besin değerlerine sahip olan fıstığın çeşitlerini şöyle sıralayabiliriz;
Fıstığın çeşitleri, yetiştirildikleri yere ve özelliklerine göre farklı isimler almıştır. Bu çeşitler arasında ciddi farklılıklar olmasa da elbette tat ya da Kaju fıstığında olduğu gibi minimal düzeyde şekil farklılıkları vardır.
Kabuklu bir meyve olarak tanımlanan Antep Fıstığı, bazı bölgelerde Şam fıstığı olarak da bilinir. Yapılan araştırmalar sonucunda bu kabuklu meyvenin ana vatanının Orta Asya ve Orta Doğu olduğu saptanmıştır. Bilim insanlarının yapmış olduğu arkeolojik kazılar bu fıstığın milattan önce 6700’lü yıllarda tüketildiğini işaret etmiştir.
Fıstığa Antep Fıstığı denmesinin temel sebebi ise ülkemizde ilk işleme tesislerinin Gaziantep’te kurulması ve ülkemizin diğer bölgelerine burada dağıtım yapılmış olmasıdır.
Fıstığın insan sağlığına olan faydaları oldukça fazladır. İçerisinde çeşitli sayıda antioksidan barındıran fıstık bu sayede vücuttaki hücreleri serbest radikallere karşı güçlü bir koruma altına alır.
Bağışıklık sistemini güçlendiren ve düzenli tüketimde birçok fayda sağlayan fıstığın faydalarını şu şekilde sıralayabiliriz;
Fıstığın hangi çeşidi olursa olsun aşırıya kaçmadan düzenli tüketildiğinde fıstık, insan sağlığına birçok yönden ciddi düzeyde fayda sağlar.
Fıstığın en çok tüketildiği ve içerik bakımından da zengin olan formlardan birisi de fıstık ezmesidir. Şekerli ve şekersiz yapılan fıstık ezmesinin tüketiminde öncelikle şekersiz ezmenin tercih edilmesi elbette faydalarını daha da arttıracaktır.
Lif ve protein açısından son derece zengin olan fıstık ezmesi, düzenli tüketildiğinde insan vücudunun bir günlük protein ve lif ihtiyacını karşılayabilir. İçerisinde doymamış yağlar olduğundan fıstık ezmesi, kalp sağlığına dost bir besin türüdür. Ayrıca içerisindeki protein ve lif sayesinde uzun süre tokluk hissi verdiğinden sağlıklı bir atıştırmalıktır.
Antep fıstığı fiyatları her yıl değiştiği gibi aynı zamanda hasat durumuna, ürün kalitesine ve işleme maliyetlerine göre de her sene fiyat farklılığı gösterebilir. Fıstık, üreticiden alınıp fabrikalarda işlenir ve daha sonra tüketiciye ulaştırılır. Bu süreçte ürün el değiştirdiğinden haliyle fıstığın fiyatı da ilk üreticinin verdiği fiyatın üzerine çıkar.
Son verilere göre kabuklu Antep fıstığının kilo fiyatı ortalama 450 TL ila 600 TL arasındadır. Kabuğu ayıklanmış iş fıstığın ise kilo bazında fiyatı 1.600 TL civarındadır.